Çocuğum Psikoloğa Gitmeli mi? Ebeveynler İçin 8 İşaret

Çocuklar zorlandıklarını çoğu zaman kelimelerle anlatamaz. Duygular davranışa, uykuya, iştaha ya da oyuna yansır. Bu yüzden "Çocuğum psikoloğa gitmeli mi, yoksa bu bir dönem mi?" sorusu ebeveynlerin en sık yaşadığı ikilemlerden biridir.

Psikoloğa başvurmak için büyük bir sorun yaşanmasını beklemek gerekmez. Erken dönemde alınan destek, küçük güçlüklerin büyümeden anlaşılmasını sağlar. Aşağıdaki işaretler bu kararı verirken size yol gösterebilir.

Psikolojik desteğe ihtiyaç olabileceğini gösteren 8 işaret

• Uyku ve yeme düzeninde belirgin, süregiden değişiklikler
• Yoğun ve sık öfke patlamaları, duygularını düzenlemekte zorlanma
• Okula gitmek istememe, okul başarısında belirgin düşüş
• Arkadaşlarından ve sevdiği etkinliklerden uzaklaşma, içe kapanma
• Yaşına uygun olmayan korkular, ayrılık kaygısı ya da sürekli endişe
• Tuvalet eğitimi gibi daha önce kazanılmış becerilerde geriye dönüş
• Kendine zarar vermekten söz etme ya da umutsuzluk içeren ifadeler
• Boşanma, taşınma, kayıp gibi büyük bir değişimin ardından uzun süren zorlanma

Önemli olan davranışın kendisinden çok süresi, yoğunluğu ve çocuğun gündelik yaşamını ne kadar etkilediğidir. Birkaç haftadır süren ve evde, okulda ya da arkadaşlıklarda zorlanmaya yol açan değişiklikler bir uzmanla konuşmaya değerdir.

Çocuğunuz kendine zarar vermekten söz ediyorsa beklemeden bir uzmana başvurun; acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.

Çocuğum psikoloğa gitmeli mi, yoksa bu bir dönem mi?

Gelişim düz bir çizgide ilerlemez. Kardeş doğumu, okula başlama ya da ergenliğe geçiş gibi dönemlerde çocukların zorlanması beklenen bir durumdur ve çoğu zaman aile desteğiyle kendiliğinden yatışır.

Zorlanma haftalar geçtikçe azalmıyor, aksine yoğunlaşıyorsa ya da ebeveyn olarak ne yapacağınızı bilemediğinizi hissediyorsanız bir ön görüşme iyi bir başlangıçtır. Bazen tek bir ebeveyn görüşmesi bile durumu anlamlandırmak ve evde neler yapılabileceğini netleştirmek için yeterli olur.

Karar verirken kendi gözlemlerinize güvenin. Çocuğunuzu en iyi tanıyan kişi sizsiniz; bir şeylerin eskisi gibi olmadığını hissediyorsanız bu his dikkate alınmaya değer. Öğretmenin, çocuk doktorunun ya da çocuğu yakından tanıyan diğer yetişkinlerin benzer gözlemleri de kararınızı netleştirmenize yardımcı olabilir. Bir uzmanla konuşmak her zaman uzun bir terapi süreci anlamına gelmez; çoğu zaman yalnızca doğru soruları sormak ve ne yapabileceğinizi öğrenmek için bir fırsattır.

Çocuk psikoloğu ne yapar?

Çocuk psikoloğu, çocuğun duygusal, davranışsal ve sosyal gelişimini değerlendirir; ihtiyaç duyulan alanlarda çocuk ve aileyle birlikte çalışır. Küçük yaştaki çocuklarla çalışmada oyun en önemli araçtır. Deneyimsel oyun terapisi, çocuğun kendini en doğal biçimde ifade ettiği bu dil üzerinden ilerler.

Daha büyük çocuklar ve ergenlerle ise konuşma temelli yaklaşımlar ön plana çıkar. Bilişsel davranışçı terapi düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı fark etmeye ve baş etme becerilerini geliştirmeye odaklanır.

Gerektiğinde gelişim, dikkat ve bilişsel beceriler hakkında daha net bilgi edinmek için psikolojik testlerden yararlanılır.

Psikolog, psikolojik danışman ve psikiyatrist arasındaki fark

Ebeveynlerin sık sorduğu sorulardan biri de hangi uzmana başvurmaları gerektiğidir. Psikolog, psikoloji eğitimi almış ve değerlendirme ile terapi alanında çalışan uzmandır; uzman psikolog unvanı ise psikoloji alanında yüksek lisans eğitimini tamamlamış olmayı ifade eder.

Çocuk ve ergen psikiyatristi ise tıp eğitimi almış bir hekimdir; tanı koyabilir ve gerektiğinde ilaç tedavisi başlatabilir. Pek çok durumda psikolog ve psikiyatrist birlikte çalışır. İlk görüşmede çocuğunuzun ihtiyacına göre hangi desteğin uygun olduğu değerlendirilir ve gerekirse sizi doğru uzmana yönlendiririz.

Ergenlik döneminde dikkat edilmesi gerekenler

Ergenlik, duygusal iniş çıkışların doğal olarak yoğunlaştığı bir dönemdir. Odasına kapanmak, ebeveynlerle daha az paylaşmak ve arkadaşlara daha çok zaman ayırmak bu dönemin olağan parçalarıdır. Bu nedenle ergenlerde neyin geçici, neyin destek gerektiren bir durum olduğunu ayırt etmek daha da zorlaşabilir.

Uzun süren mutsuzluk, okuldan ve arkadaşlardan tamamen uzaklaşma, uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler, yoğun sınav kaygısı ya da riskli davranışlarda artış bir uzmanla konuşmayı gerektirebilir. Ergenlerle yapılan görüşmelerde gencin kendi isteği ve güveni ön plandadır; bu yüzden süreci onunla birlikte planlamak önemlidir.

İlk görüşmede neler olur?

İlk görüşme genellikle yalnızca ebeveynlerle yapılır. Başvuru nedeni, çocuğun gelişim öyküsü, aile yaşantısı ve okul süreci konuşulur. Bu görüşme, çocukla nasıl bir yol izleneceğini belirlemek için temel oluşturur.

Sonraki görüşmelerde çocuk, oyun odasında kendi temposunda terapistle tanışır. Süreç boyunca ebeveynlerle düzenli görüşmeler yapılır; çünkü çocukla yapılan çalışmanın evde de desteklenmesi değişimin kalıcı olmasını sağlar.

Çocuğunuzu ilk görüşmeye nasıl hazırlarsınız?

• Görüşmeden önce çocuğunuza yaşına uygun, kısa ve dürüst bir açıklama yapın.
• "Duygularımızı konuşabildiğimiz, oyun oynayabileceğin bir yer" gibi sade ifadeler kullanın.
• Görüşmeyi bir ceza ya da tehdit olarak sunmaktan kaçının.
• Doktor ya da iğne ile ilişkilendirmeyin; bunun bir konuşma ve oyun alanı olduğunu belirtin.
• Çocuğunuzun sorularını geçiştirmeden, sakin bir dille yanıtlayın.

Ebeveyn olarak desteği önemsemek

Psikoloğa başvurmak ebeveynlikte başarısız olunduğu anlamına gelmez; tam tersine, çocuğun ihtiyaçlarını görme ve onlara alan açma cesaretidir. Çocuğunuzla ilgili aklınızdaki soruları bir uzmanla paylaşmak, hem sizin hem de çocuğunuzun yükünü hafifletebilir.

İzmir Konak’taki ofisimizde ve online olarak yürüttüğümüz çalışmalar hakkında ayrıntılı bilgiyi çocuk ve ergen psikolojik danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.